Sa isang luxury condominium sa BGC, Taguig, tahimik akong nakaupo sa harap ng laptop habang inaayos ang investment proposal para sa isang malaking kliyente nang biglang lumapit ang bago kong kasambahay na si Marites Dela Cruz at malakas na inilapag ang baso ng tubig sa mesa.

“Miss Alina, hindi puwede ‘yang ganyang pamumuhay mo.”

Napatingin ako sa kanya.

Nakapamewang si Marites habang iniikot ang tingin sa buong condo.

“Araw-araw cellphone at laptop lang ang inaatupag mo. Hindi ka marunong magluto. Hindi ka naglalaba. Puro laundry service.”

“Paano ka makakahanap ng matinong asawa niyan?”

Bahagya akong natawa.

“Kaya nga kita inupahan para gawin ang mga gawaing bahay, hindi ba?”

“Kung ako pa rin ang magluluto, maglalaba, at maglilinis… para saan pa ang pasahod ko sa’yo?”

Agad siyang napasimangot.

“Sinasabi ko lang naman ‘to para sa ikabubuti mo. Dito sa Pilipinas, kahit gaano kayaman ang babae, sa huli asawa at pamilya pa rin ang aasikasuhin niyan.”

“Kung ganyan ka kaarte, walang matinong lalaking magtitiyagang pakasalan ka.”

Ibinalik ko ang laptop sa mesa at malamig siyang tiningnan.

“Marites, kasambahay kita. Hindi ka nanay ko. At lalong hindi ka magiging biyenan ko.”

“Kaya huwag mong pakialaman kung paano ko gustong mabuhay.”

Biglang tumahimik ang buong sala.

Ngumuso siya pero pabulong pa ring nagreklamo.

“Talagang ang kabataan ngayon, ayaw nang makinig sa matatanda…”

Ayoko nang makipagtalo kaya dumiretso na lang ako sa dining table.

Mabango ang sinigang na niluto niya.

At aminado akong masarap talaga siyang magluto.

Bukod pa roon, madalas nasa opisina ako sa Makati kaya hindi ko naman siya masyadong nakakasama sa bahay.

Hanggang dumating ang gabing iyon.

Habang kumakain ako, napatingin si Marites sa orange na kahon sa sofa.

“Miss Alina, ano ‘yang binili mo?”

“Bag.”

“Magkano?”

Ayoko sanang sagutin pero napasagot pa rin ako.

“Mahigit isang milyong piso.”

Biglang bumagsak ang kutsara niya sa mesa.

“Isang milyon?!”

“Diyos ko, nababaliw ka na ba?”

“Sa Pampanga, dalawang bahay na ang maipapatayo sa perang ‘yan!”

“Totoo lang, walang lalaking makakatagal sa babaeng ganyan gumastos.”

Doon na talaga ako napuno.

Malakas kong ibinaba ang kutsara.

“Hindi ko kailangan ng lalaking bubuhay sa akin.”

“Kumikita ako ng sarili kong pera. Ginagastos ko ang sarili kong pera. Anong problema doon?”

“At wala kang karapatang diktahan ako.”

Sumimangot si Marites.

“Kapag nag-asawa ka, pera na ng asawa mo ang pera mo…”

Nawalan na ako ng gana kumain.

Sakto namang lumapit ang alaga kong Alaskan Malamute na si Choco at isiniksik ang ulo nito sa hita ko.

Hinaplos ko ang makapal nitong balahibo.

Anim na taon ko nang kasama si Choco.

Hindi ko na siya turing na aso lang.

Pamilya ko na siya.

At dahil malaki siyang aso at kailangan ng mahabang walk araw-araw, kinailangan kong kumuha ng kasambahay.

Tumayo ako at naglakad papunta sa home office.

“Ligpitin mo na ‘to. Huwag mo muna akong gambalain.”

Pagkapasok ko sa kuwarto, agad akong tumawag sa agency.

“Kailangan ko ng kapalit.”

“As soon as possible.”

Plano ko sanang magtiis pa ng ilang araw alang-alang kay Choco.

Pero hindi ko akalaing…

Kinabukasan ng umaga, nagising ako dahil sa malalakas na tawanan ng lalaki sa sala.

Nakunot-noo akong lumabas ng kuwarto.

At nanigas ako sa kinatatayuan.

May isang lalaking hindi ko kilala na nakahilata sa sofa ko habang nanonood ng TV.

Naka-sando siya, nakaangat ang tiyan, at nakapatong pa ang maruming sapatos niya sa Italian glass table na kakabili ko lang noong isang buwan.

Pagkakita sa akin, lumabas si Marites mula kusina at ngumiti.

“Gising ka na pala.”

“Ipapakilala ko sana sa’yo ang anak ko — si Junjun.”

“Nalaman niyang single ka pa kaya gusto ka raw makilala.”

Akala ko mali ang narinig ko.

Mula ulo hanggang paa, bastos akong tinitigan ni Junjun.

Pagkatapos ay ngumisi siya.

“Okay ka naman pala sa personal.”

“Medyo may edad na nga lang…”

“Pero basta marunong sumunod, pwede na.”

Nanlamig ang buong katawan ko.

“Sino ang nagbigay sa inyo ng permiso para magdala ng tao dito sa bahay ko?”

Agad sumabat si Marites.

“Miss Alina naman, mali ang iniisip mo.”

“Nag-aalala lang ako sa’yo. Tatlumpu’t dalawa ka na pero wala ka pa ring asawa.”

“Mabait si Junjun.”

Biglang ngumiti si Junjun.

“Oo nga.”

“Pag nagpakasal tayo, hindi mo na kailangang magtrabaho.”

“Ako na ang hahawak ng pera mo.”

Napatawa ako sa sobrang gulat.

“Hahawak ng pera ko?”

“Ang kumpanya ko kumikita ng milyon-milyong piso kada buwan. Anong ihahawak mo?”

Namula ang mukha ni Junjun.

Bigla siyang tumayo.

“Minamaliit mo ba ako?”

“Sinasabi ko sa’yo, kahit gaano kayaman ang babae, dapat marunong pa ring sumunod sa lalaki.”

“Mga babaeng katulad mo kailangang turuan.”

Hindi na ako nakipagtalo.

Kinuha ko agad ang cellphone ko.

“Lumayas kayo sa bahay ko ngayon din.”

“Kapag hindi, tatawag ako ng pulis.”

Nataranta si Marites at hinawakan ang braso ko.

“Miss Alina, huwag naman!”

“Mabuti ang intensyon namin—”

Pero biglang tumunog ang cellphone ko.

Tumatawag ang secretary ko.

“Ma’am Alina, dumating na po ang investors mula Singapore.”

Napatingin ako sa oras.

Diyos ko.

Ngayong araw pala ang contract signing.

Wala na akong oras makipag-away sa kanila.

Bago ako umalis, mariin kong tinuro si Marites.

“Kapag pagbalik ko nandito pa rin kayo…”

“Kasama ko nang babalik ang pulis.”

Pagkatapos noon, agad akong umalis.

Halos nakalimutan ko ang nangyari dahil sa sunod-sunod na meeting sa opisina.

Hanggang kinagabihan.

Habang nagpapahinga sandali sa conference room, binuksan ko ang CCTV ng condo gamit ang cellphone ko.

At sa mismong segundo na nakita ko ang screen…

parang nagyelo ang dugo ko.

Hindi lang pala sina Marites at Junjun ang naiwan sa condo ko.

May halos sampung tao pa sa loob ng bahay.

Nagkakainan.

Nagiinuman.

Nagtatawanan.

Parang kanila ang condo ko.

May isang matandang babae pang nagsusukat ng diamond necklace ko habang humahalakhak.

“Naku Marites, napakaswerte mo talaga!”

“Kapag naging manugang mo ‘yan, aangat buong pamilya ninyo!”

May isa namang lalaking paulit-ulit binubuksan ang walk-in closet ko.

“Grabe… puro branded!”

“Parang presyo na ng buong barangay namin ang laman ng kwartong ‘to!”

Nakaupo si Marites sa gitna nila habang puno ng yabang ang mukha.

“Sabi ko naman sa inyo eh.”

“Masama lang ugali ng babaeng ‘yan pero napakayaman.”

“Kapag naging asawa na siya ni Junjun, pera na rin namin ang pera niya.”

Samantalang si Junjun naman ay nakahilata sa sofa ko habang ngumunguya at nakangisi.

“Hayaan n’yo.”

“Marami na akong babaeng napasunod.”

“Kapag nakasal na kami, alam ko na kung paano siya kontrolin.”

Lalong lumakas ang tawanan ng buong sala.

“Bigyan mo agad ng apo si Marites!”

“At huwag mong kakalimutan ang mga kamag-anak mo ha!”

Nanginginig ang kamay ko sa galit habang hawak ang cellphone.

Pero sa mismong sandaling iyon…

may nakita akong eksena sa CCTV na nagpahinto sa paghinga ko.

Lumabas si Junjun sa balcony hawak ang bote ng beer.

Naroon si Choco, mahimbing na natutulog.

At walang babala…

malakas niya itong sinipa.

Tumama si Choco sa salaming railing habang umiiyak sa sakit.

At pagkatapos noon…

tumawa lang si Junjun.

“Bwisit na aso ‘to. Ang laki-laki, sagabal naman.”

Nang makita ko si Choco na tumama sa salaming railing, halos mawalan ako ng malay.

“STOP THE CAR!”

Napalingon agad ang driver ko mula sa unahan.

“Ma’am?”

“Bumalik tayo sa condo. NOW!”

Halos manginig ang boses ko.

Hindi na ako naghintay ng sagot.

Agad kong tinawagan ang building security ng condo.

“Unit 38B. May illegal trespassing sa loob ng unit ko.”

“May sinasaktan din silang aso.”

“Puntahan n’yo agad!”

Mula sa CCTV, kitang-kita ko pa ring humahalakhak si Junjun habang nakahandusay si Choco sa sahig ng balcony.

Humihingal ito.

Pilay ang isang paa.

At iyon ang unang beses sa anim na taon na nakita kong umiiyak si Choco nang ganoon.

Parang may kung anong naputol sa loob ko.

Pagdating namin sa building, halos tumakbo ako palabas ng sasakyan.

Kasunod ko ang apat na security personnel at dalawang pulis na sakto ring kararating lang.

“Ma’am, kayo po ba ang owner ng unit?”

“Yes.”

At bago pa man matapos ang tanong nila, mabilis na akong sumakay sa elevator.

Pagbukas pa lang ng pinto ng unit…

bumungad agad ang amoy ng alak, sigarilyo, at pagkain.

May mga buto ng manok sa carpet ko.

May natapong beer sa Italian table.

At ang pinakamasakit—

nakita kong nanginginig si Choco sa gilid ng balcony habang hirap tumayo.

 

“CHOCO!”

Agad akong lumuhod at niyakap siya.

Mahina siyang umungol habang nanginginig.

Pagtingin ko sa paa niya, may pasa na agad.

Namula ang paningin ko sa galit.

“Sino ang sumipa sa aso ko?”

Biglang natahimik ang buong sala.

Pero si Junjun, lasing na lasing, ngumisi pa.

“Aso lang naman ‘yan.”

“Mas inuuna mo pa kaysa tao?”

Tumayo ako nang dahan-dahan.

At sa buong buhay ko…

iyon yata ang pinakamalamig na tingin na naibigay ko sa isang tao.

“Umalis kayo.”

Ngumisi si Marites.

“Alina, huwag ka namang OA—”

“GET OUT!”

Sigaw ko iyon.

Napaatras pa ang ilang kamag-anak nila.

Pero si Junjun, biglang nagmatigas.

“Ano bang magagawa mo?”

“Hindi ka naman magpapakulong dahil lang sa aso.”

Doon lumapit ang dalawang pulis.

“Sir, kailangan na po ninyong umalis.”

Biglang nagbago ang mukha ni Marites.

“Ano?! Pulis agad?!”

“Miss Alina, hindi ba puwedeng pag-usapan na lang natin ito bilang pamilya?”

Pamilya.

Parang gusto kong matawa sa kapal ng mukha niya.

 

“Tigilan mo ako.”

“Kasambahay kita sa loob ng isang linggo.”

“At ngayon tinawag mo nang pamilya ang sarili mo habang winawasak ninyo ang bahay ko?”

Napansin ng isa sa mga security guard ang bukas kong walk-in closet.

“Ma’am…”

Pagtingin ko roon, parang may sumabog ulit sa dibdib ko.

Nawala ang tatlong luxury bags ko.

Dalawang relo.

At isang diamond bracelet na regalo pa ng yumaong lola ko.

Agad kong hinarap si Marites.

“Nasaan ang mga gamit ko?”

Nanlaki ang mata niya.

“A-anong gamit?”

Pero bago pa siya makapagsalita nang maayos, may sumigaw mula kusina.

“Naku ate, may laman pa pala ‘tong drawer!”

Isa sa mga kamag-anak nila ang may hawak ng jewelry box ko.

Nanigas ang buong sala.

Pati ang mga pulis napatigil.

At doon tuluyang bumagsak ang palabas nilang “mabubuting tao”.

“Sir,” malamig kong sabi sa pulis.

“I want all of them searched.”

Biglang nagkagulo.

“Ano?!”

“Wala kaming ninakaw!”

“Pinapahiya mo kami!”

Pero makalipas lang ang ilang minuto…

isa-isang lumabas mula sa mga bag nila ang mga gamit ko.

Rolex watch.

Diamond earrings.

Cash envelope mula sa office drawer ko.

At ang pinaka ikinagalit ko—

nasa backpack ni Junjun ang passport ko.

Biglang nanlamig ang likod ko.

“Bakit nasa’yo ang passport ko?”

Hindi agad siya nakasagot.

Pero isang matandang kamag-anak nila ang nadulas sa pagsasalita.

“Eh di ba balak n’yo raw magpakasal sa civil wedding—”

“MANAHIMIK KA NGA!” sigaw agad ni Marites.

Pero huli na.

Parang unti-unting nabuo ang lahat sa isip ko.

Kaya pala pilit nilang gustong manatili.

Kaya pala parang kanila na agad ang condo ko.

Kaya pala hawak ni Junjun ang passport ko.

Plano nila akong itali sa isang kasal.

At pagkatapos noon…

kontrolin ang pera ko.

Biglang sumigaw si Marites habang umiiyak.

“Kasalanan mo rin naman!”

“Anong klaseng babae ka ba?!”

“Tatanda kang mag-isa!”

“Wala kang pamilya!”

“Wala kang mag-aalaga sa’yo!”

Tahimik ko lang siyang tiningnan.

Pagkatapos ay marahan kong hinaplos si Choco.

At doon ko napagtanto…

mas pamilya pa ang aso kong nanginginig sa tabi ko kaysa sa mga taong katulad nila.

Ilang minuto lang ang lumipas, isa-isa nang pinoposasan ang ilan sa kanila.

Nagwawala si Junjun habang hinihila ng pulis.

“Bitiwan n’yo ako!”

“Babae lang ‘yan!”

“Hindi niya kami kayang ipapakulong!”

Pero nang sabihin ng pulis na may CCTV footage ng pananakit niya kay Choco at pagnanakaw sa loob ng unit…

unti-unting namutla ang mukha niya.

Habang dinadala sila palabas ng condo, nagsisisigaw pa rin si Marites.

“Sinira mo buhay namin!”

“Wala kang utang na loob!”

“Pera lang naman meron ka!”

At sa unang pagkakataon mula nang makilala ko siya…

ngumiti ako.

“Oo.”

“Pera ko.”

“At hindi ninyo makukuha kahit piso.”

Pagkasara ng pinto ng elevator, biglang tumahimik ang buong unit.

Tahimik na tahimik.

Tanging mahihinang ungol lang ni Choco ang naririnig ko.

Agad ko siyang dinala sa veterinary clinic sa Makati kahit hatinggabi na.

Habang nasa clinic ako, hindi ko namalayang umiiyak na pala ako.

Tahimik lang akong nakaupo habang yakap si Choco.

Hanggang may biglang lumapit na lalaki sa reception.

“Excuse me… kay Choco po ba kayo?”

Napatingin ako.

Matangkad siya.

Naka-gray scrub suit.

At may ID ng veterinary hospital.

“O-oo…”

Ngumiti siya nang bahagya.

“Ako po si Dr. Rafael Mendoza.”

“Ako ang titingin sa kanya.”

Mahigit dalawang oras akong naghintay bago siya muling lumabas.

At sa loob ng dalawang oras na iyon, halos hindi ako makahinga.

Pero paglapit niya sa akin, ngumiti siya.

“Okay na siya.”

Parang biglang nanghina ang buong katawan ko sa sobrang relief.

“May sprain lang at minor bruising.”

“Pero matapang si Choco.”

Napaupo ako habang napapaluha.

“Thank God…”

Tahimik na umupo si Dr. Rafael sa tabi ko.

“Alam mo,” marahan niyang sabi, “kanina pa kita napapansin.”

Tumuklas pa
Pamilya
Demograpiko
Sanggunihang Pang-heyograpiko

“Sobrang mahal mo ang aso mo.”

Napatawa ako nang mahina kahit namumugto ang mata ko.

“Siya na lang kasi talaga ang pamilya ko.”

Tahimik siyang tumingin kay Choco.

Pagkatapos ay ngumiti.

“Minsan… mas mabuti pang hayop ang kasama natin kaysa maling tao.”

Hindi ko alam kung bakit…

pero sa gabing iyon, matapos ang pinakamagulong araw ng buhay ko…

iyon ang unang pagkakataon sa matagal na panahon na naramdaman kong ligtas ako.

Makalipas ang tatlong buwan, tuluyan nang nakulong sina Marites at Junjun dahil sa theft, trespassing, at animal abuse.

Nag-viral din online ang CCTV footage matapos itong ilabas ng building management bilang warning sa ibang residents.

At sa loob ng ilang linggo…

halos lahat ng agency sa Metro Manila ay nag-blacklist kay Marites.

Samantalang ako naman…

unti-unti ring natutong huminga ulit nang maayos.

Nag-install ako ng bagong security system.

Nagpalit ng locks.

At higit sa lahat…

natutunan kong huwag basta magtiwala.

 

Tumuklas pa
PAMILYA
Mga Gabay sa Lungsod at Lokal
Sanggunihang Pang-heyograpiko

Pero may isang bagay na hindi ko inaasahang mangyayari.

Madalas kasing mag-follow up si Dr. Rafael tungkol kay Choco.

Hanggang sa isang araw…

bigla niya akong niyaya magkape.

“At huwag kang mag-alala,” nakangiti niyang sabi.

“Hindi ko hahawakan ang pera mo.”

Napatawa ako nang malakas sa unang pagkakataon matapos ang lahat.

At habang nakatingin ako kina Rafael at Choco na naglalaro sa park sa BGC isang hapon…

doon ko na-realize—

may mga taong darating sa buhay mo para sirain ka.

Pero mayroon ding mga taong darating…

para ipaalala sa’yo kung ano talaga ang pakiramdam ng tahanan.